Fıkıh

Abdesti Bozan Durumlar Nelerdir?

Abdesti bozan durumlar, Hanefî mezhebine göre kısaca şunlardır: idrar, dışkı ve yel gibi önden veya arkadan bir şey çıkması; vücudun herhangi bir yerinden kan, irin veya sarı su çıkıp akması; ağız dolusu kusmak; yaslanarak veya yatarak uyumak; bayılmak, sarhoş olmak veya aklını kaybetmek; rükûlu ve secdeli bir namazda yanındakilerin duyacağı kadar sesli gülmek. Bazı konularda mezhepler arasında farklı görüşler vardır; bunları aşağıda ayrıca gösterdik.

Hanefî Mezhebine Göre Abdesti Bozan Şeyler

1. Önden veya arkadan çıkan şeyler: İdrar, dışkı, yel, meni, mezi gibi iki yoldan çıkan her şey abdesti bozar. Kur'an'da abdesti gerektiren hâllerden biri olarak "def-i hacet" sayılır (Mâide, 5/6).
2. Kan, irin ve sarı suyun akması: Vücudun bir yerinden çıkan kan veya irin, yarasının etrafına yayılacak kadar akarsa abdest bozulur. Yerinde kalan, akmayan kan abdesti bozmaz.
3. Ağız dolusu kusmak: Ağızda tutulamayacak kadar kusmak abdesti bozar. Az miktardaki kusma bozmaz.
4. Ağızdan gelen kanın tükürükten fazla olması: Diş etinden gelen kan tükürüğe baskın gelir, yani tükürük kırmızı görünürse abdest bozulur.
5. Uyumak: Yatarak, bir yere yaslanarak veya bir tarafa dayanarak uyumak abdesti bozar. Oturduğu yerde, kalçaları yere değer hâlde uyuklamak bozmaz.
6. Bayılmak, sarhoş olmak, aklını kaybetmek: Kişinin bilincini kaybettiği her durum abdesti bozar.
7. Namazda sesli gülmek (kahkaha): Rükûlu ve secdeli bir namazda yanındakilerin duyacağı kadar gülmek hem namazı hem abdesti bozar. Gülümsemek bozmaz.

Mezheplere Göre Abdesti Bozan Durumlar

Bazı durumlarda mezhepler farklı hüküm verir. Türkiye'de en yaygın iki mezhebin görüşleri şöyledir:

Kişi kendi mezhebinin hükmüyle amel eder. Bir konuda tereddüdünüz varsa kendi mezhebinize göre bir ilmihale veya Diyanet'in fetva hattına (190) başvurabilirsiniz.

Abdesti Bozmayan Durumlar

Halk arasında abdesti bozduğu sanılan ama Hanefî mezhebine göre bozmayan bazı durumlar şunlardır:

• Tırnak kesmek, saç veya sakal tıraş etmek
• Ağlamak, gözyaşı dökmek
• Yerinde kalan, akmayan kan; sivilceden çıkıp yayılmayan az kan
• Ağız dolusu olmayan kusma
• Kendi avret yerine bakmak veya dokunmak
• Oturduğu yerde hafifçe uyuklamak
• Yalan söylemek veya gıybet etmek (günahtır, ancak abdesti bozmaz; yine de abdesti tazelemek güzel görülmüştür)

Sürekli Abdesti Bozulanlar: Özür Sahipleri

İdrar kaçırma, sürekli kanayan yara veya durmayan yel gibi bir durumu olan ve bir namaz vakti boyunca abdestli olarak farzı kılacak kadar süre bulamayan kişiye fıkıhta "özür sahibi" denir. Özür sahibi her namaz vakti için bir abdest alır ve o vakit içinde özrü yüzünden abdesti bozulmuş sayılmaz. Ayrıntılar için idrardan sonra abdest yazımıza bakabilirsiniz.

Abdestle İlgili Diğer Sorular

• Abdestin farzları ve adım adım alınışı: Abdest nedir, abdest nasıl alınır?
• Mest üzerine mesh ve şartları: Mest nedir, şartları nelerdir?
• Yaralı, kırık veya alçılı uzuvla abdest: Yaralı uzuv nasıl yıkanır?
• Abdest alırken okunan dualar: Abdest duaları gerekli mi?

Sıkça Sorulan Sorular

Abdesti bozan şeyler kaç tanedir?

Hanefî ilmihallerinde genellikle yedi ana başlıkta toplanır: iki yoldan çıkan şeyler, kan ve irinin akması, ağız dolusu kusmak, ağızdan gelen kanın tükürüğe baskın olması, uyumak, bilinç kaybı ve namazda kahkaha.

Kan abdesti bozar mı?

Hanefî mezhebine göre vücuttan çıkıp akan kan abdesti bozar, yerinde kalan kan bozmaz. Şâfiî mezhebine göre ise kan abdesti bozmaz.

Kadına dokunmak abdesti bozar mı?

Hanefî mezhebine göre bozmaz. Şâfiî mezhebine göre mahrem olmayan karşı cinsle tenin tene değmesi abdesti bozar.

Uyumak abdesti bozar mı?

Yatarak veya bir yere yaslanarak uyumak abdesti bozar. Oturduğu yerde, kalçaları yerden kalkmadan uyuklamak ise bozmaz.

Kaynaklar

• Kur'an-ı Kerim: Mâide 5/6.
• Diyanet İşleri Başkanlığı, İlmihal I: İman ve İbadetler, "Abdest" bölümü.
• TDV İslâm Ansiklopedisi, "Abdest" maddesi.