İbadetler
İbadetlerin anlamını ve ön şartlarını anlattığımız yazılar bu bölümde. Farz ibadetlerin özeti ve 32 farz listesi yazıların altında yer alıyor.
-
İbadet Nedir? İbadet Kaç Kısma Ayrılır?
İbadet; kelime anlamı olarak itaat etmek, boyun eğmek, kulluk etmek, tevazu göstermek, ilah edinmektir. Dinî bir terim olarak ise; Fiil…
Devamını Oku » -
Abdest Nedir? Abdest nasıl alınır?
Abdest ; belli uvuzlarımızı usulüne uygun olarak su ile yıkamak ve bazılarını da ıslak el ile mesh etmek şeklinde tarif…
Devamını Oku »
Farz İbadetler Nelerdir?
İslam'da farz olan temel ibadetler dörttür: namaz, oruç, zekât ve hac. Farz, Allah'ın kesin bir delille yapılmasını emrettiği iştir; yapan sevap kazanır, özürsüz terk eden günahkâr olur, farz olduğunu inkâr eden ise imandan çıkar. Bu dört ibadet, kelime-i şehadetle birlikte İslam'ın beş şartını oluşturur.
Dört Temel Farz İbadet
| İbadet | Kimlere farz? | Ne zaman? | Dayanağı |
|---|---|---|---|
| Namaz | Akıllı ve ergen her Müslümana | Günde beş vakit | Nisâ, 4/103 |
| Oruç | Akıllı, ergen ve sağlıklı her Müslümana | Her yıl Ramazan ayında | Bakara, 2/183 |
| Zekât | Nisap miktarı mala sahip olana | Mal üzerinden bir yıl geçince | Tevbe, 9/60; Bakara, 2/43 |
| Hac | Sağlığı ve maddi gücü yerinde olana | Ömürde bir kez | Âl-i İmrân, 3/97 |
Namaz
Günde beş vakit kılınan namaz, imandan sonra en önemli farzdır. Beş vaktin farz rekâtları toplam on yedidir: sabah 2, öğle 4, ikindi 4, akşam 3, yatsı 4. Cuma namazı da erkeklere farzdır. Namazın geçerli olması için abdest, temizlik, kıbleye yönelmek ve vaktin girmiş olması gibi şartlar gerekir.
Oruç
Ramazan ayı boyunca imsaktan akşama kadar yemekten, içmekten ve cinsel ilişkiden uzak durmaktır. Hastalık, yolculuk, hamilelik ve emzirme gibi durumlarda oruç ertelenebilir; tutulamayan günler sonra kaza edilir.
Zekât
Temel ihtiyaçları ve borçları dışında nisap miktarı mala sahip olan Müslümanın, üzerinden bir yıl geçen malının kırkta birini ihtiyaç sahiplerine vermesidir. Güncel nisap miktarı için Diyanet İşleri Başkanlığı'nın açıklamalarına bakılmalıdır.
Hac
Gücü yeten Müslümanın ömründe bir kez, hac mevsiminde Arafat'ta vakfe yapıp Kâbe'yi tavaf etmesidir. Hac hem bedenle hem malla yapılan bir ibadettir.
Farz-ı Ayn ve Farz-ı Kifâye
Farzlar sorumluluk bakımından ikiye ayrılır:
- Farz-ı ayn: Her Müslümanın bizzat yapması gereken farzlardır. Beş vakit namaz ve Ramazan orucu bunlardandır.
- Farz-ı kifâye: Toplumdan bir kısmının yapmasıyla diğerlerinin üzerinden sorumluluğun düştüğü farzlardır. Cenaze namazı kılmak ve ölüyü yıkamak bunlara örnektir. Hiç kimse yapmazsa hepsi sorumlu olur.
32 Farz Nelerdir?
Hanefî ilmihallerinde, bir Müslümanın bilmesi gereken temel farzlar "32 farz" adıyla öğretilir. Bunlar ibadet değil, bilinmesi ve uyulması gereken temel esasların bir listesidir:
| Başlık | Sayı | İçerik |
|---|---|---|
| İmanın şartları | 6 | Allah'a, meleklere, kitaplara, peygamberlere, ahirete, kadere iman |
| İslam'ın şartları | 5 | Kelime-i şehadet, namaz, oruç, zekât, hac |
| Abdestin farzları | 4 | Yüzü yıkamak, kolları dirseklerle yıkamak, başın dörtte birini meshetmek, ayakları topuklarla yıkamak |
| Guslün farzları | 3 | Ağza su vermek, burna su vermek, bütün bedeni yıkamak |
| Teyemmümün farzları | 2 | Niyet etmek, eller toprağa vurulup yüzü ve kolları meshetmek |
| Namazın farzları | 12 | 6'sı namazdan önce (şartlar), 6'sı namazın içinde (rükünler) |
Şâfiî ilmihallerinde ise benzer bir öğretim listesi "54 farz" adıyla bilinir; bu listede bazı başlıklar farklı sayılır ve gruplanır.
İbadetlerle İlgili Diğer Konular
İbadetin anlamı ve çeşitleri için ibadet nedir, ibadet kaç kısma ayrılır yazımıza bakabilirsiniz. Namazın ön şartı olan temizlik için abdest nasıl alınır yazımızı ve abdesti bozan durumlar rehberimizi okuyabilirsiniz.
Sıkça Sorulan Sorular
Hangileri farz ibadetlerdendir?
Beş vakit namaz, cuma namazı, Ramazan orucu, zekât ve hac farz ibadetlerdir. Cenaze namazı ise farz-ı kifâyedir.
Farz nedir, örnek verir misiniz?
Farz, Allah'ın kesin delille emrettiği iştir. Sabah namazının iki rekât farzı, Ramazan orucu ve zekât vermek farza örnektir.
54 farz hangisidir?
54 farz, Şâfiî ilmihallerinde öğretilen temel bilgiler listesidir. Hanefî ilmihallerinde aynı amaçla "32 farz" listesi kullanılır.
Farz ile vacip arasındaki fark nedir?
Hanefî mezhebine göre farz kesin bir delille, vacip ise kesinlik derecesi daha düşük bir delille sabit olan emirdir. Vitir namazı ve kurban kesmek Hanefîlere göre vaciptir.