İman

İman esaslarını ele aldığımız yazılar bu bölümde. İmanın tanımı, şartları ve çeşitleri yazıların altındaki rehberde yer alıyor.

İman Nedir?

İman, sözlükte "güvenmek, inanmak ve tasdik etmek" demektir. Dinî terim olarak Peygamber Efendimizin (s.a.v.) Allah'tan getirdiği kesin olarak bilinen esasları kalp ile tasdik etmek, yani doğru kabul etmektir. Ebû Hanîfe'ye göre iman, kalp ile tasdik ve dil ile ikrardır; dil ile ikrar, kişinin Müslüman olarak tanınması için gereklidir.

Kur'an'da iman çoğunlukla salih amel ile birlikte anılır: "İman edip salih ameller işleyenler..." (Asr, 103/3). Bu birliktelik, imanın hayata yansıması gereken bir inanç olduğunu gösterir.

İmanın Şartları

Cibrîl hadisinde imanın şartları altı esas olarak sayılır (Müslim, Îmân, 1):

  1. Allah'a iman
  2. Meleklere iman
  3. Kitaplara iman
  4. Peygamberlere iman
  5. Ahiret gününe iman
  6. Kadere, hayır ve şerrin Allah'tan olduğuna iman

Her şartın anlamını imanın şartları ve anlamları yazımızda, meleklere imanı ise meleklerin varlığı ve ispatı yazımızda ayrıntılı anlattık.

İman Çeşitleri

İslam âlimleri imanı, bilgi ve kavrayış derecesine göre çeşitli şekillerde sınıflandırmıştır:

ÇeşitAnlamı
İcmâlî imanİman esaslarına toptan, ayrıntısına girmeden inanmak. "Allah'tan gelen her şeye inandım" demek gibi.
Tafsîlî imanİman esaslarının her birine ayrı ayrı ve ayrıntılı olarak inanmak.
Taklîdî imanDelillerini bilmeden, anne baba veya çevreden gördüğü gibi inanmak.
Tahkîkî imanİnandığı esasları akli ve nakli delilleriyle bilerek, araştırarak inanmak.

Âlimlerin çoğuna göre taklîdî iman da geçerlidir; ancak kişinin imanını delilleriyle güçlendirip tahkîkî imana ulaşmaya çalışması tavsiye edilir. Kur'an'ın sık sık düşünmeye ve akletmeye çağırması bu yüzdendir.

İman ile Amel Arasındaki İlişki

İmanın amel ile ilişkisi konusunda farklı görüşler vardır. Ebû Hanîfe ve Mâtürîdî'ye göre amel imanın bir parçası değildir; ibadetleri terk eden mümin günahkâr olur ama imandan çıkmaz. Ehl-i hadis âlimlerine göre ise amel imanın tamamlayıcısıdır ve iman, amelle artıp eksilir. İki görüş de ibadetin önemini kabul eder; ayrıldıkları nokta, amelin imanın tanımına girip girmediğidir.

İman ile İslam Arasındaki Fark

İman kalbin tasdikine, İslam ise bu tasdikin davranışa dönüşmesine, yani Allah'ın emirlerine teslim olmaya verilen addır. Cibrîl hadisinde ikisi ayrı ayrı tarif edilir: iman altı esasa inanmak, İslam ise beş temel uygulamayı yerine getirmektir. İslam'ın beş şartı için İslam'ın şartları rehberimize bakabilirsiniz.

Sıkça Sorulan Sorular

İman ne demek?

Sözlükte güvenmek ve tasdik etmek demektir. Dinî anlamda Peygamber Efendimizin Allah'tan getirdiği esasları kalp ile doğrulamaktır.

İman kaça ayrılır?

Ayrıntı yönünden icmâlî ve tafsîlî, bilgi derecesi yönünden taklîdî ve tahkîkî iman olarak ayrılır.

Tahkîkî iman nedir?

İnanılan esasları delilleriyle bilerek ve araştırarak inanmaktır. Taklîdî imanın, yani delilini bilmeden inanmanın karşıtıdır. Ayrıntılar için tahkiki iman nedir yazımıza bakabilirsiniz.

İman artar mı, eksilir mi?

Ebû Hanîfe'ye göre imanın özü olan tasdik artıp eksilmez, ancak kuvveti ve nuru artabilir. Ehl-i hadis âlimlerine göre ise iman amelle artar ve eksilir.

Kaynaklar

  • Kur'an-ı Kerim: Asr 103/3.
  • Müslim, Îmân, 1.
  • TDV İslâm Ansiklopedisi, "İman" maddesi.
Başa dön tuşu